Κορυφή σελίδας
Ποδόσφαιρο - Η αρρώστια του βασιλιά απειλεί την ίδια την δημοκρατία - ΥΔΡΟΧΟΟΣ

Ποδόσφαιρο - Η αρρώστια του βασιλιά απειλεί την ίδια την δημοκρατία - ΥΔΡΟΧΟΟΣ

Go to content

Main menu

Ποδόσφαιρο - Η αρρώστια του βασιλιά απειλεί την ίδια την δημοκρατία

17 Νοεμβρίου 1997

Τελευταίους αφήσαμε τους προέδρους "μεσσίες". Ποιοι είναι αυτοί; Οι χειρότεροι και οι πλέον επικίνδυνοι των πλουσίων. Πρόεδροι γίνονται είτε κομπλεξικοί νεόπλουτοι, που δεν αρκούνται στον πλούτο κι αναζητούν την επωνυμία και τη δόξα, είτε πραγματικά επικίνδυνοι άνθρωποι. Οι πρώτοι βρίσκονται στο σύνολο των βαθμίδων της ποδοσφαιρικής δομής και είναι συνήθως αποτυχημένοι οικογενειάρχες, γνωστοί στα καταγώγια είδωλα των κάθε λογής νταβατζήδων και εραστές πορνών. Το σύστημα, για να μην στερηθεί ο κόσμος την "ευεργετική" παρουσία τους, φροντίζει να χρηματοδοτεί αδρά τη δραστηριότητά τους. Κάθε χρόνο, πριν την έναρξη του κάθε πρωταθλήματος, φροντίζει να επιχορηγεί τις ομάδες. Με τα χρήματα του λαού κάποιοι λαμβάνουν δόξα, παριστάνοντας τους γενναιόδωρους. Οι δεύτεροι είναι οι πλέον επικίνδυνοι, οι πλέον ισχυροί και ασχολούνται με τις ομάδες "ελίτ" της κάθε χώρας. Ξοδεύουν εκατοντάδες εκατομμύρια για τη δόξα της "Χ" ομάδας και για την υπερηφάνεια του "Χ" "υπέροχου" λαού που την ακολουθεί. Το ερώτημα είναι το εξής: Ποιος λογικός άνθρωπος μπορεί να ξοδέψει τόσα χρήματα και γιατί; Αυτοί οι άνθρωποι ξοδεύουν ή επενδύουν; Αν ξοδεύουν είναι βλάκες, πράγμα που αποκλείεται, εφόσον δεν θα ήταν πλούσιοι. Αν επενδύουν, τι ακριβώς επιδιώκουν;

Για ν' αντιληφθεί ο αναγνώστης τι συμβαίνει, θα πρέπει να σκεφθεί με βάση την εμπειρία του σ' ό,τι αφορά τα οικονομικά θέματα. Το κύριο πρόβλημα των πλουσίων είναι η έλλειψη χρόνου. Οι δραστηριότητές τους τούς καθηλώνουν στα γραφεία τους, γιατί η επιβίωσή τους μέσα στη μάχη της οικονομίας είναι δύσκολη υπόθεση. Τι όμως κάνει την επιβίωσή τους δύσκολη; Μήπως ο βιομήχανος περιφέρεται στο εργοστάσιο για να δει πώς δουλεύουν οι εργάτες, ώστε να τους ελέγχει; Το πώς δουλεύουν οι εργάτες ελάχιστα απασχολεί τον βιομήχανο για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι ο έλεγχος αυτός δεν απαιτεί τη συνεχή παρουσία του. Ο ποιοτικός έλεγχος και η παραγωγικότητα ελέγχονται με μια ματιά στα στοιχεία της παραγωγής. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι αυτόν τον έλεγχο μπορεί να τον κάνει ο οποιοσδήποτε και ο βιομήχανος τους "ελεγκτές" τους πληρώνει καλά και τους ελέγχει περιοδικά. Το πρόβλημα που καθηλώνει τον βιομήχανο στο γραφείο του είναι ο ανταγωνισμός. Αυτός μπορεί να τον καταστρέψει κι αυτός είναι ο εχθρός του. Ένας μεγιστάνας, που ξοδεύει εκατοντάδες εκατομμύρια για την ομάδα του, πού βρίσκει το χρόνο να παρακολουθεί τις προπονήσεις της ομάδας του; Πού βρίσκει το χρόνο να συζητά σε καθημερινή βάση με τους οπαδούς τα προβλήματα της ομάδας;

Το θέμα είναι απλό. Δεν τον απασχολεί ο ανταγωνισμός. Ο χρόνος που σπαταλιέται στα γήπεδα και στα "πηγαδάκια" των οπαδών είναι ωφέλιμος χρόνος και δεν έχει καμία σχέση με το "χάσιμο" χρόνου τού μέσου οπαδού. Σ' αυτόν το χρόνο προσπαθεί να δημιουργήσει "σχέσεις" με τους οπαδούς, που στη συνέχεια θα εκμεταλλευτεί. Εκμεταλλεύεται τους οπαδούς για να παρακάμψει τον ανταγωνισμό, αποκτώντας συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των αντιπάλων του. Οι πρόεδροι των μεγάλων ομάδων
με μοχλό πίεσης τους οπαδούς εκβιάζουν την εξουσία, που φοβάται το πολιτικό κόστος και την αναγκάζουν είτε να τους ευνοεί είτε να μην τους τιμωρεί όταν λειτουργούν παράνομα. Αν η επιχείρηση του προέδρου ασχολείται με τις επενδυτικές δραστηριότητες του κράτους, ο ανταγωνισμός δεν απασχολεί τον πρόεδρο, εφόσον οι μνηστήρες της εξουσίας σπεύδουν να τον ευνοήσουν, βλέποντας ότι έχει υπό την επιρροή του χιλιάδες ψήφους. Αν η επιχείρηση του προέδρου είναι γενικού ενδιαφέροντος και πάλι αυτός δεν έχει πρόβλημα με τον ανταγωνισμό, εφόσον κανένας δεν τολμά ν' απειλήσει την επιχείρησή του όταν αυτή λειτουργεί παράνομα, καπελώνοντας τον ανταγωνισμό. Αν κάποιος τολμήσει ν' απειλήσει τον πρόεδρο, αυτός φροντίζει να μεταφέρει την απειλή προς την ομάδα. Θα βγει και θα πει ο καραγκιόζης ότι στόχος δεν είναι ο ίδιος αλλά η ομάδα. Συντηρεί οικονομικώς και μερικές δεκάδες αλητάμπουρες-οπαδούς, που θ' αναλάβουν να εκφράζουν την οργή του "Χ" λαού και θα φωνάξουν την κατάλληλη στιγμή προς την κάθε κατεύθυνση: "Κάτω τα χέρια από τον πρόεδρο".

Αποτέλεσμα ορατό αυτής της πρακτικής είναι η σημερινή κατάσταση. Με βάση τα όσα έχουν αποδειχθεί και όχι τα όσα ακούγονται, ο πράσινος πρόεδρος είναι ιδιοκτήτης της εταιρείας που έχει μολύνει τις περισσότερες φορές τις ελληνικές θάλασσες με πετρέλαιο. Ο κίτρινος πρόεδρος είναι στα δικαστήρια, κατηγορούμενος για σωρεία απατών και πολύ κοντά στη φυλάκιση. Ο κόκκινος
και ο πιο επικίνδυνος πρόεδρος κατηγορείται όχι μόνο στο εσωτερικό της χώρας, αλλά και από επίσημες υπηρεσίες ξένων κρατών. Το σύνολο δε των δραστηριοτήτων του είναι προσαρμοσμένο στις δραστηριότητες του κράτους, καθιστώντας τον την μεγαλύτερη "βδέλλα", που απορροφά το σύνολο σχεδόν των κρατικών επενδύσεων στο χώρο των τηλεπικοινωνιών. Σημειωτέον ότι οι δύο προκάτοχοί του βρίσκονται ήδη στη φυλακή.

Το σύνολο των παραπάνω αποτελούν αυτό που ορίζουμε ως ανώτατο επίπεδο και αφορά τις επιδιώξεις της εξουσίας. Η εξουσία επιδιώκει να ελέγχει μέσω των ανθρώπων της τα πλήθη των οπαδών και να εκμεταλλεύεται τα πάθη τους. Για να γίνουν όμως αυτά και να λειτουργεί άψογα ο σχεδιασμός, απαιτούνται να υπάρχουν οι απαραίτητες συνθήκες. Για να παριστάνουν οι παραπάνω τους σωτήρες και άρα να λαμβάνουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο, θα πρέπει οι φυσικοί πρωταγωνιστές να παρακαμφθούν. Πώς όμως μπορούν να παρακαμφθούν αυτοί που αγωνίζονται μέσα στον αγωνιστικό χώρο; Αυτό είναι δυνατόν να γίνει μόνο εάν πεισθεί ο οπαδός ότι αυτοί είναι ανάξιοι να του προσφέρουν από μόνοι τους τη χαρά της νίκης. Στόχος δηλαδή του συστήματος γίνεται να δει ο φίλαθλος ανάξιους πρωταγωνιστές και άρα θα πρέπει η κύρια μέριμνά του να είναι τέτοια, ώστε αυτοί να είναι πάντα ανάξιοι. Πρέπει να δημιουργήσει εκείνες τις συνθήκες που οδηγούν στην αναξιοκρατία, ώστε οι άνθρωποί του να φαίνεται ότι πραγματοποιούν έργο.

Η αναξιοκρατία είναι δεδομένη κατάσταση στο ελληνικό ποδόσφαιρο και το τραγικό είναι ότι, όχι μόνο δεν απειλεί τους υπεύθυνους, αλλά τους ενισχύει. Η δικαιολογία απέναντι σ' αυτήν την προκλητική κατάσταση είναι ότι η Ελλάδα είναι μια μικρή χώρα και δεν μπορεί να συγκριθεί με τις μεγαλύτερες, που επιπλέον έχουν καθιερώσει και κάποιο συγκεκριμένο στιλ που ονομάζεται "ποδοσφαιρική σχολή". Οι Έλληνες υπεύθυνοι, δηλαδή, θα παρουσίαζαν έργο αν θα είχαν στη διάθεσή τους τον πληθυσμό της Κίνας και αν τύγχανε να κληρονομήσουν συγκεκριμένη και νικηφόρο συνταγή. Επειδή αυτά δεν συμβαίνουν, αγωνίζονται δήθεν για τη δημιουργία της υποδομής, που θα δώσει τη δυνατότητα στο ελληνικό ποδόσφαιρο να στέκεται τουλάχιστον αξιοπρεπώς στο διεθνές επίπεδο. Αγνοούν ότι ένας ευφυής προπονητής είναι ικανός να νικήσει την οποιαδήποτε "σχολή", όπως αγνοούν ότι τα ταλέντα πάντα υπάρχουν αλλά για κάποιους λόγους χάνονται.

Πριν δούμε τι συμβαίνει ακριβώς με τους ποδοσφαιριστές και τους προπονητές, χρήσιμο είναι να δούμε συνολικά τη δομή αυτού που ονομάζουμε "ελληνικό ποδόσφαιρο". Όπως συμβαίνει στο σύνολο των δραστηριοτήτων που εξελίσσονται στην Ελλάδα, έτσι και στο ποδόσφαιρο, ο υδροκεφαλισμός της πρωτεύουσας επηρεάζει σημαντικά τα όσα συμβαίνουν. Οι κορυφαίες από απόψεως ισχύος, τίτλων και διασυνδέσεων ομάδες της χώρας, έχουν έδρα το λεκανοπέδιο της Αττικής. Ακολουθούν οι ομάδες της Θεσσαλονίκης και εν συνεχεία οι ομάδες των υπολοίπων πόλεων, που λίγο-πολύ βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Σύμφωνα με τη θεωρία μας, που θέλει τους οπαδούς να εκδηλώνουν λόγω παιδείας ρατσιστικά πάθη, βλέπουμε ότι στο ελληνικό ποδόσφαιρο συμβαίνει μια περίεργη κατάσταση. Γενικά ο ρατσισμός των χριστιανών εκδηλώνεται είτε στον κάθετο άξονα, που είναι ο πρωτεύων, είτε στον οριζόντιο, που είναι ο δευτερεύων. Δηλαδή, είτε με βάση τις ταξικές διαφορές είτε με βάση τις γεωγραφικές. Στο ελληνικό ποδόσφαιρο μόνον οι ομάδες της Αττικής αντιπροσωπεύουν διαφορετικά κοινωνικά στρώματα και άρα κινούνται στον κάθετο άξονα. Ο Ολυμπιακός αντιπροσωπεύει την τεράστια εργατική τάξη, ο Παναθηναϊκός την αστική τάξη, ενώ η ΑΕΚ είναι η ομάδα της προσφυγιάς. Όλα αυτά βέβαια σε γενικές γραμμές, όπως συμβαίνει και με τα πολιτικά κόμματα. Μπορεί δηλαδή κάποιος μεγαλοαστός να είναι Ολυμπιακός, όπως στην πολιτική κάποιος φουκαράς εργάτης είναι δεξιός.

Οι ομάδες της Θεσσαλονίκης έχουν κι αυτές κάποια υποτυπώδη ταξική αντιπροσώπευση, αλλά η κύρια συσπείρωσή τους εμφανίζεται όταν μάχονται την Αθήνα. Οι οπαδοί δηλαδή εκδηλώνουν τα πάθη τους εναντίον των ομάδων της Αθήνας, που θεωρούν ότι τους εξουσιάζει, τους αδικεί και τους κηδεμονεύει. Έχουμε δηλαδή στη Θεσσαλονίκη έναν ασθενικό ταξικό διαχωρισμό των οπαδών των ομάδων και έναν πανίσχυρο γεωγραφικό, που εκδηλώνεται μόνον εναντίον του κέντρου. Οι υπόλοιπες ομάδες της χώρας στηρίζουν την όποια δύναμή τους στον τοπικισμό και δεν αντιπροσωπεύουν κοινωνικές τάξεις.

Γιατί όμως συμβαίνουν αυτά τα πράγματα; Έχουν οι Έλληνες διαφορετική παιδεία και άρα αντιλαμβάνονται τα πράγματα διαφορετικά ανάλογα με την καταγωγή τους; Αυτό που συμβαίνει σ' αυτήν την περίπτωση είναι ότι η κοινή παιδεία τούς οδηγεί στην ανάπτυξη του ρατσισμού κι αυτό είναι κοινό για όλους. Από εκείνο το σημείο κι έπειτα ο τύπος του ρατσισμού, που θα εκδηλωθεί και στη συνέχεια θ' αναπτυχθεί, έχει σχέση με ειδικές παραμέτρους. Όλοι δηλαδή οι Έλληνες έχουν ταξική συνείδηση και είναι τοπικιστές, αλλά, όταν επιλέγουν ομάδα για να εκδηλώσουν τα χαρακτηριστικά τους, οι επιλογές τους είναι περιορισμένες. Ο περιορισμός έχει σχέση με τις ομάδες που μπορούν να πρωταγωνιστήσουν.

Το σύνολο των όσων διακρίνουμε σήμερα οφείλεται στην ύπαρξη των εθνικών κατηγοριών, που αναδεικνύουν τον "καλύτερο" πανελλαδικά. Αν δεν υπήρχαν οι εθνικές κατηγορίες, όπως συνέβαινε και στις αρχές της ποδοσφαιρικής ιστορίας, τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Η κάθε πόλη
μικρή ή μεγάλη θα είχε ανάλογα με την ποιοτική σύνθεση του πληθυσμού της τις αντίστοιχες ομάδες. Θα είχε δηλαδή ομάδες που θ' αντιπροσώπευαν κατ' αρχήν τις "τάξεις" της. Στο ποδόσφαιρο, δηλαδή, θα εκτονωνόταν το σύνολο των κοινωνικών εντάσεων, που είναι γεννήματα της οικονομικής και κοινωνικής ανισότητας. Η κάθε πόλη θα είχε τις ομάδες των "προνομιούχων", τις ομάδες των "αδικημένων", τις ομάδες των προσφύγων κλπ.. Με τη θέσπιση των εθνικών κατηγοριών τα πράγματα όμως άλλαξαν για δύο λόγους. Ο πρώτος οφείλεται στον περιορισμένο αριθμό των ομάδων που είναι δυνατόν να περιληφθούν στις εν λόγω κατηγορίες, ενώ ο δεύτερος στα τεράστια έξοδα που συνεπάγεται η εθνική κατηγορία. Οι οπαδοί αργά ή γρήγορα εγκαταλείπουν τις ομάδες που δεν μπορούν να τους προσφέρουν θριάμβους. Το ενδιαφέρον τους στρέφεται πάντα προς τις ομάδες που μπορούν να πρωταγωνιστούν και ανάμεσα σ' αυτές επιλέγουν. Τα κριτήρια της επιλογής από εκείνο το σημείο κι έπειτα είναι είτε ταξικά είτε τοπικιστικά, εφόσον αναζητούν ομοίους "συμπάσχοντες", που είναι η απαραίτητη προϋπόθεση που οδηγεί στην ταύτιση.

Εξαιτίας αυτών των συνθηκών άλλαξε ο ελληνικός ποδοσφαιρικός χάρτης και παρουσίασε φαινόμενα στρέβλωσης. Στη φυσική κατάσταση των πραγμάτων ο Ολυμπιακός δεν συγκρούεται με τον Παναθηναϊκό, γιατί δεν κινούνται στον ίδιο άξονα. Ο άξονας βρίσκεται πάντα στην ίδια πόλη και αφορά ανθρώπους που ζουν μέσα στον ίδιο χώρο και στις ίδιες συνθήκες, είτε ως ευνοημένοι είτε ως αδικημένοι. Ο Ολυμπιακός είναι ομάδα του Πειραιά και το μίσος των οπαδών του στρέφονταν εναντίον των Πειραιωτών που τους αδικούσαν. Φυσικοί Ολυμπιακοί είναι οι λιμενεργάτες του Πειραιά, όμοιοι μ' εκείνον τον άνδρα που έγινε κομμάτια μέσα στο πλοίο που επισκεύαζε, επειδή τα ζώα ήθελαν μειωμένο εργατικό κόστος. Εχθροί τους είναι οι εφοπλιστές και οι βολεμένοι αστοί του Πειραιά. Φυσικοί αντίπαλοι του Ολυμπιακού είναι οι ομάδες του Πειραιά όπως ο Εθνικός, ο Πειραϊκός κλπ.. Ο Παναθηναϊκός είναι ομάδα της Αθήνας και σε καμία περίπτωση δεν εμπλέκεται άμεσα σ' αυτήν την αντιπαλότητα ταξικά, εφόσον έχει τους δικούς του αντιπάλους. Ταξικοί του αντίπαλοι είναι ο Απόλλωνας, ο Αθηναϊκός και οι προσφυγικές ομάδες, όπως η ΑΕΚ, ο Πανιώνιος κλπ..

Όλα αυτά παραμορφώθηκαν εξαιτίας των εθνικών κατηγοριών. Εξαιτίας αυτών των κατηγοριών, το σύνολο των ομάδων μπήκε σ' ένα κοινό πλαίσιο. Αυτό το πλαίσιο οδήγησε με τη σειρά του σε μια εκκαθάριση, που είχε ως αποτέλεσμα να επιβιώσουν μόνο οι ισχυρότερες ομάδες της κάθε πόλης. Έχασαν δηλαδή οι ομάδες τους φυσικούς τους αντιπάλους και αγωνίζονταν για την κατάκτηση του στόχου απέναντι σε νέους. Με βάση όλα όσα έχουμε πει για τις ανάγκες που καλύπτει το ποδόσφαιρο εξαιτίας των κοινωνικών προβλημάτων, ακολούθησε μια ζύμωση που είχε συγκεκριμένα αποτελέσματα. Οι ομάδες που επιβίωσαν, διατήρησαν την ταξική τους ταυτότητα και το σύνολο των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, έχοντας ως στόχο την επικράτηση. Εξαιτίας αυτών των χαρακτηριστικών άρχισε μια διαδικασία πόλωσης, που είχε ως αποτέλεσμα την ενίσχυσή τους και την ταυτόχρονη αφαίμαξη των φυσικών τους αντιπάλων. Ο Παναθηναϊκός, της πανίσχυρής αστικής τάξης της πρωτεύουσας, άρχισε να ενισχύεται από Πειραιώτες, που ήταν ταξικοί αντίπαλοι των Ολυμπιακών και οι οποίοι μέχρι τότε επένδυαν στους φυσικούς αντιπάλους του Ολυμπιακού. Από τη στιγμή όμως που αυτές οι ομάδες δεν έχουν τις δυνατότητες να νικήσουν τον Ολυμπιακό, οι οπαδοί τους αρχίζουν κι επενδύουν συναισθηματικά πάνω σ' αυτόν που μπορεί να τους χαρίσει τη χαρά της νίκης.

Οι οπαδοί πάντα επενδύουν σ' αυτόν που μπορεί να ταπεινώσει τους ταξικούς αντίπαλούς τους. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τον τοπικισμό, που είναι κι αυτός έκφραση του ρατσισμού, θεμελιώνουν τη σημερινή κατάσταση. Οι ομάδες του Λεκανοπεδίου που επιβίωσαν, προστατεύοντας κατ' αρχήν τον τοπικό τους χαρακτήρα, άρχισαν να ενισχύονται από οπαδούς που προσανατολίζονται ταξικά. Ο φτωχός Αθηναίος, αν η ταξική του συνείδηση ήταν ισχυρότερη από τον τοπικισμό του, θα στρέφονταν προς τον Ολυμπιακό, που θα ήταν σε θέση να ταπεινώσει τους μισητούς εχθρούς του. Αν η ταξική συνείδηση ήταν ισχυρή και στο ίδιο επίπεδο με τον τοπικισμό του, θα επένδυε στην παραδοσιακή ομάδα των Αθηνών που τον αντιπροσώπευε, χωρίς όμως πολλές ελπίδες να γευθεί τη χαρά του πρωταθλητισμού. Από την άλλη πλευρά οι οπαδοί των προσφυγικών ομάδων συσπειρώθηκαν γύρω από την ΑΕΚ.

Στη Θεσσαλονίκη οι κυρίαρχες ομάδες λειτούργησαν κατά τον ίδιο τρόπο, αλλά η αδυναμία της πόλης να πολεμήσει με ίσους όρους την Αθήνα της εξουσίας, δεν μπόρεσε να δημιουργήσει τα ίδια αποτελέσματα. Επιβίωσαν και σ' αυτήν την περίπτωση τρεις ομάδες με τα ίδια χαρακτηριστικά μ' αυτές της Αττικής, αλλά η αδυναμία τους να έχουν επαφή με το πρωτάθλημα
που συνδέεται με την εξουσία, δεν οδήγησε στην περαιτέρω ενίσχυσή τους. Από τη στιγμή που η Αθήνα αδικεί τη Θεσσαλονίκη, οι Θεσσαλονικείς οπαδοί επενδύουν σ' αυτόν που μπορεί να την πολεμήσει. Εγκαταλείπουν τους ταξικούς διαχωρισμούς και επενδύουν σ' αυτόν που είναι σε θέση να τους δώσει τη νίκη. Ο κερδισμένος της Θεσσαλονίκης γι' αυτόν το λόγο ήταν η προσφυγική ομάδα της πόλης, ο ΠΑΟΚ. Συσπείρωση των οπαδών με την ίδια φιλοσοφία προσπάθησαν να επιτύχουν ανεπιτυχώς η Λάρισα της Θεσσαλίας και ο ΟΦΗ της Κρήτης. Όταν βέβαια η Θεσσαλονίκη δεν καταφέρνει να φέρει θετικά αποτελέσματα για μια ομάδα της, είναι αδύνατον να το καταφέρουν πόλεις σαν τη Λάρισα ή το Ηράκλειο.

Από αυτό το επίπεδο και κάτω, όλες οι πόλεις της Ελλάδος λειτουργούν με πανομοιότυπο τρόπο. Βλέποντας οι οπαδοί ότι οι τοπικές ομάδες των ταξικών διαχωρισμών δεν μπορούν ν' αντεπεξέλθουν (οικονομικά, αγωνιστικά) στις απαιτήσεις των εθνικών κατηγοριών, επέλεξαν άλλη τακτική. Ταξικά επενδύουν στις ομάδες της Αθήνας, ενώ ο τοπικισμός διατηρεί πλέον μια ισχυρή ομάδα σε κάθε επαρχιακή πόλη. Οι οπαδοί δηλαδή της κάθε επαρχιακής ομάδας συσπειρώνονται γύρω από την ομάδα τους με μόνο κριτήριο την κοινή καταγωγή. Έχοντας συνειδητοποιήσει ότι είναι αδύνατον να συναγωνιστούν τις μεγάλες ομάδες τού κέντρου, ενισχύουν την ομάδα τους, καλλιεργώντας την αντιπαλότητα μόνον στο επίπεδο που αφορά τις άλλες επαρχιακές ομάδες. Ταξικά όμως είναι Ολυμπιακοί, Παναθηναϊκοί και Αεκτζήδες. Η ύψιστη χαρά που μπορούν να προσδοκούν είναι η νίκη αυτής της ομάδας εναντίον της ομάδας του κέντρου, που ο κάθε επαρχιώτης ξεχωριστά θεωρεί εχθρική για τους δικούς του λόγους. Σ' αυτήν την περίπτωση έχουμε τριπλό αποτέλεσμα: τονώνεται ο επαρχιακός τοπικισμός του, ταπεινώνεται ο ταξικός αντίπαλος και ταυτόχρονα διευκολύνεται στο πρωτάθλημα η ομάδα που ταξικά τον εκφράζει. Η μόνη ιδιόμορφη περίπτωση σ' αυτόν τον κανόνα είναι η περίπτωση των Βορειοελλαδιτών. Οι Βορειοελλαδίτες μπαίνουν στα ίδια διλήμματα με τους Θεσσαλονικείς και συσπειρώνονται υπέρ του ΠΑΟΚ. Ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα έχει τρεις επιλογές
που είναι οι ομάδες του κέντρου, η βόρειος Ελλάδα έχει τέσσερις, εφόσον κάποιοι θεωρούν ότι το κύριο κοινωνικό πρόβλημά τους είναι η υποβάθμισή της από την Αθήνα.

Αυτός είναι σε γενικές γραμμές ο ποδοσφαιρικός χάρτης της Ελλάδος και ίσχυε μέχρι πριν λίγα χρόνια. Σήμερα έχουν αλλάξει τα πράγματα κι έχουν γίνει υπερβολικά επικίνδυνα. Σήμερα δεν μιλάμε μόνο για διαβλητό πρωτάθλημα και νοθεία αποτελεσμάτων· σήμερα μιλάμε για κίνδυνο της ίδιας της δημοκρατίας. Κινδυνεύει η ίδια η δημοκρατία από το ποδόσφαιρο. Τα γουρούνια, που έχουν εξουσία πάνω στα ποδοσφαιρικά πράγματα, δεν ευνοούν απλώς κάποιες ομάδες, παρά επιχειρούν να διχάσουν την κοινωνία. Με τη συμπεριφορά τους δημιουργούν ένα δίπολο που απειλεί την κοινωνική ειρήνη και το σύνολο της οικονομίας. Ο κύριος υπεύθυνος αυτής της κατάστασης είναι ο Παναθηναϊκός. Η ηγεσία του Παναθηναϊκού δεν ξέχασε τις προσφιλείς της συνήθειες ούτε στην ποδοσφαιρική της δραστηριότητα. Οι "μια ζωή" ευνοημένοι στην κοινωνία και στις ασφαλείς δραστηριότητές τους, προσπάθησαν να δημιουργήσουν τις ίδιες ασφαλείς συνθήκες και στο ποδόσφαιρο. Όπως ελέγχουν κυβερνητικούς παράγοντες για να εξασφαλίζουν την απρόσκοπτη λειτουργία τους στον οικονομικό χώρο, έτσι επιχείρησαν να ελέγξουν και τους ποδοσφαιρικούς. Σ' ό,τι αφορά αυτήν καθ' αυτήν την ποδοσφαιρική δραστηριότητα, δημιούργησαν κολοσσιαία προβλήματα με την επίσης κολοσσιαία οικονομική τους δύναμη. Εκμεταλλευόμενοι το νομικό καθεστώς που ισχύει στις μεταγραφές των ποδοσφαιριστών, αγόραζαν τους πάντες. Δεν αρκούνταν να αγοράσουν τους υποτιθέμενους καλύτερους για να ενισχυθούν, αλλά αγόραζαν και άλλους, έχοντας ως στόχο, όχι τη χρησιμοποίησή τους, αλλά τη στέρηση των υπολοίπων ομάδων.

Αυτή η κατάσταση δημιούργησε σε πρώτη φάση αντιπαναθηναϊκά αισθήματα σ' όλη τη χώρα και στο σύνολο των οπαδών. Ο μεγάλος χαμένος αγωνιστικά
όλη αυτή την περίοδο ήταν το αντίπαλο δέος ταξικά Ολυμπιακός. Ο Ολυμπιακός ήταν η μόνη ομάδα που μπορούσε ν' αντιμετωπίσει την παναθηναϊκή λαίλαπα. Απέναντι στο χρήμα αντιπαρέθετε τη μαζικότητα κι επιπλέον είχε το πλεονέκτημα να είναι ομάδα του κέντρου. Ο Ολυμπιακός σ' αυτήν τη φάση έχασε αγωνιστικά, αλλά ενισχύθηκε σ' ό,τι αφορά τη μαζικότητά του. Η στέρηση τίτλων και διακρίσεων άρχισε να συσσωρεύει πάθη, τα οποία είχαν διπλό αποτέλεσμα. Το πρώτο ήταν να συσπειρωθούν οι οπαδοί του και το δεύτερο να δημιουργήσει νέους οπαδούς από ένα άλλο σύνολο ανθρώπων, που η τακτική του Παναθηναϊκού τους εξόργιζε. Το πρωτάθλημα υποβαθμίστηκε και οι οπαδοί περιορίστηκαν στο να παρακολουθούν τη σύγκρουση μεταξύ ομάδας-κεφαλαίου και ομάδας-λαού. Διχάστηκε ο φίλαθλος κόσμος της χώρας και το σύνολο της ταξικής αντιπαράθεσης περιορίστηκε στη σύγκρουση αυτών των δύο ομάδων.

Τα πάθη όμως που δεν εκτονώνονται οδηγούν σε άρρωστες καταστάσεις που είναι εκμεταλλεύσιμες. Μια ομάδα με τα χαρακτηριστικά του Ολυμπιακού (μαζικότητα, πάθος, σύνδρομο στέρησης, αίσθημα αδικίας) είναι πειρασμός για τους επιτήδειους. Ήταν θέμα χρόνου ο Ολυμπιακός ν' αποτελέσει με την ισχύ του το στόχο ανθρώπων, που οι δραστηριότητές τους απαιτούσαν θωράκιση απέναντι στον έλεγχο της εξουσίας. Ο πρώτος που επιχείρησε να εκμεταλλευτεί την ισχύ του Ολυμπιακού ήταν ο χοντρός τραπεζίτης, που απείλησε να τινάξει στον αέρα το οικονομικό σύστημα της χώρας κατά την πτώση του. Αν δεν αποκαλυπτόταν η ασυδοσία του, η εικόνα της χώρας θα ήταν σήμερα εντελώς διαφορετική. Ο δεύτερος που το επιχείρησε ήταν ο αυτοαποκαλούμενος "βασιλιάς των ρουμπινιών". Αυτός ήταν λιγότερο επικίνδυνος και περισσότερο γραφικός από τον πρώτο, αλλά οι στόχοι του ήταν το ίδιο επικίνδυνοι. Σήμερα οι δύο αυτοί μεγιστάνες της συμφοράς βρίσκονται πίσω από τα σίδερα της φυλακής. Τελευταίος και πιο επικίνδυνος είναι ο σημερινός πρόεδρος του Ολυμπιακού που απειλεί την ίδια τη δημοκρατία και καταστρέφει το σύνολο των ασφαλιστικών δικλίδων στον τομέα της οικονομίας. Αυτά τ' αποτελέσματα είναι απόρροια δύο παραμέτρων. Η πρώτη παράμετρος είναι ο προσανατολισμός των οικονομικών δραστηριοτήτων τού συγκεκριμένου προέδρου και η δεύτερη είναι η ταξική προέλευση των οπαδών του Ολυμπιακού.

Για ν' αντιληφθεί ο αναγνώστης τι ακριβώς συμβαίνει θα εξετάσουμε τις διαφορές μεταξύ Παναθηναϊκού και Ολυμπιακού σ' ό,τι αφορά το παραπάνω δίδυμο των παραμέτρων. Και στις δύο αυτές περιπτώσεις η ασυδοσία των προέδρων οδήγησε στην πόλωση των φιλάθλων της χώρας. Ο Παναθηναϊκός όμως δεν μπορεί να γίνει επικίνδυνος για τη δημοκρατία, λόγω της ταξικής προέλευσης των οπαδών του. Η ασυδοσία του ερεθίζει κι εξοργίζει τους αντιπαναθηναϊκούς, αλλά δεν καταφέρνει να συσπειρώσει τους Παναθηναϊκούς, μετατρέποντάς τους σε υποχείρια της ηγεσίας του. Η ασυδοσία του Παναθηναϊκού βολεύει τους αστικής προέλευσης οπαδούς του, αλλά ταυτόχρονα τους φοβίζει. Αυτοί οι οπαδοί έχουν πολλά να χάσουν στην κοινωνική και οικονομική τους δραστηριότητα, αν παραδοθούν στα χέρια της ηγεσίας του Παναθηναϊκού. Σε καμία περίπτωση δεν είναι απελπισμένοι, ώστε να επενδύουν αποκλειστικά στο ποδόσφαιρο για να αντλήσουν τη χαρά της νίκης. Το ποδόσφαιρο τους διασκεδάζει, αλλά δεν είναι μονόδρομος. Ο πρόεδρος μπορεί να είναι μεγιστάνας και ταξικός σύμμαχος, αλλά είναι ταυτόχρονα και οικονομικός αντίπαλος. Κανένας δεν είναι διατεθειμένος εν ονόματι του ποδοσφαίρου να ενισχύσει τον αντίπαλο και να δυσχεραίνει την ίδια του τη ζωή. Για όλους αυτούς τους λόγους ο Παναθηναϊκός δεν είναι επικίνδυνος και περιορίζεται στο να είναι εξοργιστικά ενοχλητικός. Η πάντα πιο ολιγομελής αστική τάξη γι' αυτούς τους λόγους δεν επιτυγχάνει μεγάλη και ισχυρή συσπείρωση.

Αντίθετα ο Ολυμπιακός σε συνθήκες ασυδοσίας της ηγεσίας του, όπως συμβαίνει σήμερα, είναι επικίνδυνος. Οι οπαδοί του επενδύουν συναισθηματικά στο ποδόσφαιρο κι επιπλέον δεν έχουν συγκρουόμενα συμφέροντα με τον πρόεδρο. Δεν βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο και δεν διστάζουν να τον στηρίξουν. Γι' αυτούς ο πρόεδρος είναι ακόμη ένας πλούσιος, που οι δραστηριότητές του δεν τους αφορούν. Δεν τους ενδιαφέρει πώς χρησιμοποιεί τη δύναμη που του δίνουν εις βάρος των οικονομικών αντιπάλων του. Γι' αυτούς ισχύει το εξής: "Από πίτα που δεν τρως δεν σε νοιάζει κι αν καεί". Τους ενδιαφέρει να τους δώσει αυτό που στερούνται. Εξαιτίας της μαζικότητας των οπαδών και της ιδιομορφίας τους, τα πάντα μεγιστοποιούνται. Η συσπείρωση των οπαδών και ο όγκος τους δημιουργούν μια επικίνδυνη πόλωση που απειλεί τα πάντα και οδηγεί στον ολοκληρωτισμό. Στην περίπτωση της ασυδοσίας του Παναθηναϊκού, οι ταξικοί του αντίπαλοι επενδύουν στον Ολυμπιακό. Στην περίπτωση όμως του Ολυμπιακού ο οπαδός αρχίζει και σκέφτεται σαν πολίτης και φοβάται.

Σήμερα η πόλωση έχει να κάνει μόνο με τον Ολυμπιακό κι αυτό είναι επικίνδυνο. Σήμερα υπάρχουν "Ολυμπιακοί" και "Αντιολυμπιακοί". Το δίπολο αυτό διχάζει την κοινωνία και δίνει ισχύ στον πρόεδρο της ομάδας ανάλογη μ' αυτήν ενός αρχηγού κόμματος κι αυτό είναι ολέθριο. Αργά ή γρήγορα όλοι οι παράγοντες της εξουσίας θα έρθουν σ' επαφή μ' αυτόν για να εκμεταλλευτούν τη δύναμή του. Ποιο όμως θα είναι το τίμημα γι' αυτή την εκμετάλλευση; Σ' αυτό το σημείο βρίσκεται ο κίνδυνος. Αν ο αναγνώστης καταλάβει τη διαφορά μεταξύ των προέδρων των δύο ομάδων, τότε θα τρομάξει πραγματικά.

Ο πρόεδρος του Παναθηναϊκού είναι ένας μεγιστάνας, που δραστηριοποιείται σ' έναν συγκεκριμένο χώρο. Χρησιμοποιεί την όποια δύναμή του, που είναι πολιτικά ασθενής
λόγω χαλαρής συσπείρωσης, για να καπελώσει τον ανταγωνισμό στον συγκεκριμένο οικονομικό χώρο που ο ίδιος δραστηριοποιείται. Δεν έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τους άλλους χώρους και άρα υπάρχει μόνο το φαινόμενο του αθέμιτου ανταγωνισμού σε κάποιον τομέα, που δεν οδηγεί σε ολοκληρωτισμό. Από την άλλη πλευρά ο πρόεδρος του Ολυμπιακού συνθέτει δίπολο με το ίδιο το κράτος. Εξόντωσε τους ανταγωνιστές του στο χώρο του κι αυτή τη στιγμή παρακολουθεί τις δραστηριότητες του κράτους. Δραστηριοποιείται όπου δραστηριοποιείται το κράτος και άρα απειλεί όλους τους χώρους. Επιχειρεί να θέσει υπό καθεστώς ομηρίας την εξουσία, ώστε ν' αναπτύσσεται με τερατώδεις ρυθμούς σε συνθήκες πλήρους ασφάλειας. Δεν ενισχύεται μόνο εις βάρος των ανταγωνιστών αλλά και εις βάρος του κράτους και άρα των πολιτών. Αυτό οδηγεί στον ολοκληρωτισμό και η τραγική ειρωνεία είναι ότι στηρίζεται στους φτωχούς αυτής της χώρας. Χρησιμοποιεί την απελπισία του κόσμου για να επωφεληθεί. Αν αυτά όλα συνδυαστούν και με την ευρωπαϊκή ενοποίηση, που συνεπάγεται υποβάθμιση της ισχύος των εθνικών κυβερνήσεων, τότε τα πάντα γίνονται ακόμη πιο τραγικά και το μέλλον ζοφερό. Σε λίγα χρόνια η εξουσία θα είναι πραγματικά υπό καθεστώς ομηρίας και η χώρα θα μετατραπεί σε φέουδο. Όπως οι φεουδάρχες στήριζαν τη δύναμή τους σε θρησκόληπτους υποσχόμενοι παραδείσους, έτσι και αυτός θα στηρίζεται σε "Ολυμπιακόληπτους", που θα τους ταϊζει τίτλους και χαρές. Ο Παναθηναϊκός των "ανωτέρων", θ' αρχίσει σύντομα να καταλαβαίνει ότι οι ασκοί του Αιόλου άνοιξαν και τα μεγαλύτερα θύματα θα είναι οι ίδιοι. Μόνοι τους έβγαλαν τα μάτια τους και τώρα απειλείται η χώρα. Βέβαια κανέναν πολίτη δεν απασχολεί ποιοι θα καταστραφούν εξαιτίας των αθέμιτων συνθηκών στην οικονομία. Αυτό όμως που αφορά όλους τους πολίτες είναι η κατάλυση της δημοκρατίας και η απειλή της ελεύθερης οικονομίας στην αγορά. Οι κακομαθημένοι προνομιούχοι, στο όνομα του παιχνιδιού, έθεσαν σε κίνδυνο την ίδια τους την ύπαρξη. Οδηγούνται στην αυτοκτονία, επειδή δεν έμαθαν ποτέ είτε να δραστηριοποιούνται είτε να παίζουν με ίσους όρους. Η αρρώστια τους πότισε με αδικία την κοινωνία και τώρα αυτό το συναίσθημα απειλεί την ίδια την κοινωνία με αυτοκτονία.

Το πρόβλημα που δημιουργεί το ποδόσφαιρο σήμερα απαιτεί άμεση και οριστική λύση, γιατί σ' οποιαδήποτε άλλη περίπτωση κινδυνεύει το κράτος, η κοινωνία και το σύνολο των κατακτήσεων του πολίτη απέναντι στην εξουσία. Η λύση θα πρέπει να έχει δύο στόχους. Ο πρώτος είναι η τιμωρία των υπευθύνων για τη σημερινή κατάσταση. Ο δεύτερος είναι ένας νέος σχεδιασμός του ποδοσφαιρικού χάρτη, που θα εμποδίσει την εκ νέου εμφάνιση των νοσηρών φαινομένων που παρατηρούνται σήμερα. Η τιμωρία των υπευθύνων είναι απαραίτητη, γιατί η συγκέντρωση προνομίων και ισχύος από μέρους τους τούς καθιστά ήδη επικίνδυνους, άσχετα με το αν θα συνεχίσουν να διαχειρίζονται ή όχι τη δύναμη των χιλιάδων οπαδών. Την τιμωρία πάντα την επιβάλλει ο ισχυρός και σ' αυτήν την περίπτωση ισχυρός είναι ο οπαδός. Οι ίδιοι οι οπαδοί
ο καθένας ξεχωριστά και όλοι μαζί θα πρέπει να αποσύρουν την υποστήριξή τους από τα πρόσωπα των προέδρων. Ο καθένας στο επίπεδο και στον χώρο που τον αφορά. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει ν' ασχοληθούν οι οπαδοί της "Φ" ομάδας με τον πρόεδρο της "Χ". Ο καθένας θα επιλύσει τα δικά του προβλήματα. Η μεγάλη ευκαιρία δίνεται στους οπαδούς του Ολυμπιακού να προσφέρουν στην κοινωνία τη μέγιστη προσφορά. Είναι κρίμα το μεγαλύτερο και φτωχότερο μέρος της κοινωνίας να στηρίζει αυτούς που ευθύνονται για τη φτώχεια και την ανισότητα. Ο Ολυμπιακός δεν έχει καμία απολύτως ανάγκη κανέναν πρόεδρο. Αυτό που αντιπροσωπεύει είναι ο μεγαλύτερος από τους τίτλους που μπορεί να διεκδικήσει μια ομάδα. Είναι τίτλος τιμής για μια ομάδα ν' αγωνίζεται στο όνομα των φτωχών αυτής της κοινωνίας. Οι κοινωνικοί αγώνες γίνονται πάντα με στόχο τη δικαιοσύνη και όχι την αλλαγή των ρόλων. Κοινωνικός αγώνας δεν είναι ο αγώνας των φτωχών να γίνουν πλούσιοι, χωρίς να νικηθεί η αδικία που οδηγεί στη φτώχεια. Οι τίτλοι και τα πρωταθλήματα τηρουμένων των αναλογιών είναι ο πλούτος.

Στόχος, με βάση τα παραπάνω, δεν είναι για τους φτωχούς αυτός ο πλούτος, αλλά η εξάλειψη των συνθηκών που παραδίδουν αυτούς τους τίτλους στους προνομιούχους με αθέμιτα μέσα. Ένα πρωτάθλημα δεν είναι αρκετό για έναν φτωχό, που θα πληρώσει το τίμημα αυτό με τη διαιώνιση των άδικων συνθηκών που βιώνει κάθε μέρα στη ζωή του. Το ποδόσφαιρο μπορεί να γίνει οδηγός για μια κοινωνία δίκαιη. Μπορεί να γίνει ο πυροκροτητής για μια κοινωνική επανάσταση, που θα οδηγήσει στην αλλαγή της κοινωνίας. Οι οπαδοί θα πρέπει να εγκαταλείψουν τους προέδρους, ώστε αυτοί να έρθουν αντιμέτωποι με τη δικαιοσύνη, χωρίς τα προστατευτικά μέσα που προσφέρουν οι οπαδοί. Θα πρέπει να την αντιμετωπίσουν με μόνο όπλο το δίκιο τους, όπως κάνει ο κάθε πολίτης αυτής της χώρας. Ο Ολυμπιακός και οι υπόλοιπες ομάδες δεν έχουν ανάγκη τους πλούσιους προέδρους. Οι πλούσιοι πρόεδροι έχουν ανάγκη τους οπαδούς και γι' αυτό δημιουργούν τεχνητές συνθήκες που τους εμφανίζουν σαν απαραίτητους. Αυτές οι συνθήκες έχουν ως στόχο να δίνουν αξία στα χρήματα, τη στιγμή που πολλοί ποδοσφαιριστές θα πλήρωναν οι ίδιοι για να αγωνιστούν με τα χρώματα των μεγάλων ομάδων.

Σ' ό,τι αφορά το σχεδιασμό, που θα κάνει απαγορευτική την επανεμφάνιση των νοσηρών φαινομένων, θα πρέπει να έχουμε πάντα υπόψη μας τα δεδομένα. Υγιές ποδόσφαιρο δεν σημαίνει υγιής κοινωνία. Απλά η κοινωνία έχει ανάγκη από το υγιές ποδόσφαιρο, γιατί το ποδόσφαιρο έχει τη δυνατότητα να μεγεθύνει τ' αποτελέσματα της νοσηρότητάς της. Στόχος μας είναι να μην επιτρέψουμε σε ένα παιχνίδι να μεγεθύνει την αδικία και τον ρατσισμό σε μια κοινωνία άδικη και ρατσιστική. Σ' αυτό το σημείο εμφανίζεται η διαφορά. Η κοινωνία πρέπει να εξαλείψει τις συνθήκες που διαιωνίζουν την αδικία και τον ρατσισμό. Η πρώτη έχει ανάγκη από τη διατύπωση μιας νέας οικονομικής θεωρίας, ενώ ο ρατσισμός απαιτεί για την αντιμετώπισή του έναν νέο τύπο παιδείας. Για όσο διάστημα αυτά τα προβλήματα δεν λύνονται, η κοινωνία θα είναι ασθενής. Το υγιές ποδόσφαιρο το έχουμε ανάγκη, γιατί δεν πρέπει να δίνουμε την ευκαιρία στους πονηρούς να εκμεταλλεύονται τη νοσηρότητα, κάνοντας τις συνθήκες επικινδυνότερες απ' ό,τι είναι.

Ο νέος σχεδιασμός δεν έχει τη δυνατότητα να εξαλείψει την οικονομική ανισότητα που οδηγεί στην ταξική αντιπαράθεση, ούτε έχει τη δυνατότητα να εξαλείψει το ρατσισμό που οδηγεί στη συσπείρωση των κοινωνικών δυνάμεων. Ο νέος σχεδιασμός απλά αλλάζει την κλίμακα και διατηρεί τα νοσηρά φαινόμενα σε επίπεδα που αυτά γίνονται ακίνδυνα σ' ό,τι αφορά τουλάχιστον το ποδόσφαιρο.

Back to content | Back to main menu